موضوع: موسیقی جاز
جمعه نوزدهم مرداد 1386 10:37
آرشیو موسیقی بلوز قبل از جنگ جهانی
|
یک کمپانی صفحه پرکنی کوچک در اسکاتلند موفق شده است حق انتشار آرشیوی از صفحه هایی که قبل از جنگ جهانی دوم در کمپانی ادیسون ضبط شده بود را تحت تملک خود درآورد. اکثر این صفحه ها از ترانه ها و اجراهایی هستند که به ندرت شنیده شده یا اصلا شنیده نشده اند. این مجموعه، بزرگترین آرشیو موسیقی بلوز آکوستیک در جهان به شمار میرود. کمپانی داکیومنت رکوردز (Document Records)، که در دهکده ای به نام بلادنوک از توابع ویگتاون شایر اسکاتلند قرار دارد، حقوق پخش بیش از 360 ساعت موسیقی را نزد خود محفوظ نگه داشته است. این صفحه ها به وسیله ادیسون، مخترع آمریکایی و سازنده فونوگراف، ضبط شده اند. انجام اینکار، موجب میشود که این کمپانی کوچک که از 15 پیش تاسیس شده و کار آن مرتب کردن و بایگانی هزاران نسخه از صفحه های وینیل و لاکی 78 دور قدیمی و گرفتن یک نسخه دیجیتال از آنها است، قادر باشد به کار خود ادامه دهد. کمپانی داکیومنت رکوردز به تازگی حقوق بیش از 22000 ترانه و قطعه موسیقی را به دست آورده است که تقریبا شامل آثاری از تمام نامهای درخشان دوران اولیه بلوز، جاز و کانتری ، از جمله رابرت جانسن (Robert Johnson) ، جان لی هوکر (John Lee Hooker)، چارلی پاتن (Charlie Patton)، دوک الینگتون (Duke Ellington) و لیدبلی (Leadbelly) است. بنا به گفته گیل اتکینسون (Gill Atkinson) که همراه با شوهرش گری (Gary) ، مالکین این کمپانی هستند، ارزش این آرشیو از نقطه نظر غیر معمول ادیسون نسبت به کمپانی صفحه پرکنی اش، ناشی شده است. او میگوید: "برای ادیسون، این کمپانی، نسبت به کار بر روی اختراعاتش واقعا کاری فرعیبه شمار میرفت، اما او در سال 1914 متقاعد شد که باید این کار را انجام دهد." " هر از گاهی او سری به کمپانی میزد و میپرسید که چه چیزی ضبط شده است، و آنها هم تمام اپراها و قطعات محبوب بلوز و جاز را برایش پخش میکردند و او دماغش را بالا میگرفت و اصرار داشت که تمام اینها باید بدون اینکه پخش شوند انبار شده یا دور ریخته شوند." ![]() " کمپانی در سال 1929 تعطیل شد و این به معنای باقی ماندن تمام صفحه ها در کمدهای کارخانه و از بین رفتن آنها بود. در حال حاضر اینطور برآورد شده است که حدود 10 درصد این قطعات هرگز خارج از استودیو شنیده نشده است." این مجموعه تا سال 1976 فراموش شده بود تا اینکه مریت مالورن (Merritt Malvern)، یک کلکسیونر مشتاق و علاقمند به صفحه های ادیسون، آنها را کشف کرد. او شرایط نگهداری صفحه ها را یک فجعه توصیف میکند : "صفحه ها در اتاقی که بسیار بد عایق بندی شده بود، به طور درهم و برهم و در جعبه های بسیار پوسیده، روی هم تلنبار شده بودند." این صفحه ها با بهترین فن آوری موجود در آن زمان، بر روی نوارهای استودیویی ضبط شدند و در بایگانی صدای آمریکا American Sound Archive، نگهداری شدند. اما افت کیفیت و ریزش نوارهای صوتی در طی سی دهه گذشته، مجددا این آثار را با خطر جدی روبرو کرده است. لری تدر (Larry Tedder)، از این موسسه میگوید:گ این آثار در طی زمان فاسد شده و روبه تباهی هستند و اگر حالا محافظت نشوند برای همیشه نابود خواهند شد. ما به سراغ کمپانی داکیومنت رفتیم زیرا آنها از تجربه و اعتبار فراوانی در زمینه مرمت آرشیوهای موسیقی دارند و در تمام جهان شناخته شده هستند." این ماجرا به نفع کمپانی داکیومنت نیز هست زیرا بنا به گفته خانم اتکینسون :"ما روی لبه تیغ بودیم. کاری که ما انجام میدهیم با عشق همراه است و معمولا، ما با تفویض حقوق محصولات خودمان به کمپانیهای دیگر موفق به گذران زندگی میشدیم. البته اختراع iPod هم به باقی ماندن ما بسیار کمک کرده است." "ما تمام محصولات خودمان را آپ لود (upload) کرده ایم و اینکار یعنی مردم میتوانند هر چه را دوست دارند بردارند. اما تا اینکار به سود دهی برسد زمان میبرد." این پروژه توسط جان پارت (John Part)، یک هوادار اتریشی موسیقی بلوز در سال 1991 برپا شد. او و دوستش پل الیور (Paul Oliver) تصمیم گرفتند تا یک مجموعه قدرتمند از ترانه های بلوز آکوستیک را تهیه کنند و برای تهیه این مجموعه بیشترین اطلاعات خود را از discography بلوز قبل از جنگ، نوشته رابرت دیکسون (Robert Dixon) و جان گودریچ (John Godrich) کسب کردند. گری و گیل اتکینسون از سال 1996 که این پروژه را در دست گرفتند تا کنون با مرمت و انتشار آثار جاز و کانتری آن زمان، فعالیت خود را توسعه داده اند. |
موضوع: موسیقی جاز
جمعه نوزدهم مرداد 1386 10:35
پدیده های دنیای جز - ۳
|
کمی به عقب برگردیم، به روزگاری می گویند موسیقی Jazz ابداع شد؛ در این زمان بدون شک با نام جلی رول مورتون برخورد خواهیم کرد. او که به مخترع موسیقی Jazz معروف است (هرچند ممکن است کمی اغراق باشد) نوازنده پیانو و موسیقیدان آمریکایی بود که اولین قطعات موسیقی Jazz را تصنیف و منتشر کرد. حتی اگر او را مخترع موسیقی جز بشمار نیاوریم با نگاهی به تحولاتی که او در شیوه های تصنیف موسیقی Jazz بوجود آورد، می توان او را حداقل در رده افرادی که در این سبک موسیقی انقلابی بوجود آوره اند به شمار آورد. در واقع هرگز اینگونه نبود که دیگران او را با چنین عنوانی بشناسند بلکه این خود او بود که به دلیل خصوصیات اخلاقی خاصی که داشت این موضوع را وانمود می کرد. او حتی بر روی کارتهای شناسایی خود (Business Card) از عنوان "مخترع موسیقی جز" استفاده می کرد. Jelly Roll Morton - Boogie Woogie Rag مورتون علاقه بسیاری به اجرای کارهای موسیقی خود در بیش از یک سبک داشت. او معمولآ یک قطعه را با ابتدا حال و هوای رگتایم و بقولی مکانیکی با نتهای چگ و دولا چنگ اجرا می کرد و پس از آن به سبکی که به خود نسبت می داد یعنی حالت سوئینگ اجرا می کند. او بسیاری از کارهای پیانویی خود را بر روی نوارهای قابل اجرا بر روی پیانو رولهای قدیمی (همان حالت Disklavier های امروزی) آورده بود و از این بابت جزو معدود افراد زمان خود بود. در اینکه او یک پیانیست بسیار قابل بوده است، شکی وجود ندارد چرا که شواهد بسیاری از مسافرتهای او به شمال آمریکا و اجرای کنسرت های موفق وجود دارد. او در سال 1923 توانست اولین کارهای خود را بروی صفحه ضبط کند. ![]() James Price Johnson - 1894 ,1955 در حال اجرای پیانو از بزرگان سبک Stride سبک خاصی از نوازندگی پیانو که در اوایل شکل گیری موسیقی جز بوجود آمد Stride (به معنی حرکتهای بلند داشتن) بود که مخصوص سیاهان منطقه هارلم در نیویورک بود. جیمز پی جانسون از جمله اولین نوازندگان این سبک بود، سبکی که از رگتایم گرفته شده بود، ریتم ملودیک آن به سوئینگ نزدیک بود، بداهه نوازی در آن نقش بیشتری داشت و به کرات از ریف ها و نتهای بلوز در آن استفاده میشد. حرکتهای بلند و پرشهای فاصله دار دست چپ، نام این سبک از نوازندگی پیانو را Stride گذاشت، که در واقع یکی از دشوارترین روشهای نوازندگی پیانو محسوب می شود. لاکی رابرتز (Luckey Roberts)، آرت تاتوم (Art Tatum)، فتس والر (Fats Waller) و کاونت بسی (Count Basie) از جمله هنرمندان معرف سالهای بعد بودند که تا حد زیادی از این سبک پیروی کردند. قطعه Charleston (نام یکی از شهرهای آمریکا و نوع خاصی از رقص محلی) جمیز جانسون که در سال 1923 اجرا شد یکی از فراموش نشدنی ترین قطعات موسیقی جز در دهه 1920 محسوب می شد. او نوازنده محبوب خواننده زن جز، یعنی بسی اسمیت (Bessie Smith) بشمار می رفت. اسمیت اغلب اجراها و کنسرت های خود را با همراهی جانسون ترتیب می داد. جانسون علاوه بر قطعات جز در سبکهای باله، والس، سمفونی و حتی اپرا نیز کارهای موسیقی تهیه کرده است که متاسفانه بسیاری از آنها با گذشت زمان از بین رفته و یا گم شده اند. در بزرگی جمیز پی جانسون می توان به ذکر این نکته اشاره کرد که بزرگانی چون دوک الینگتون، کاون بسی، جورج گرشوین، آرت تاتوم و تلونیسو مانک همگی خود را از پیروان فکری او محسوب می کردند. ![]() Joseph Anthony Passalaqua - 1929 , 1994 اگر بخواهیم به سراغ گیتار سبک جز در نیمه اول قرن بیستم برویم، شاید هیچ نامی آشنا تر از وس مونتگومری (Wess Montgomery) نباشد، کسی که نوازندگی قطعاتش برای دیگران به غیرممکن معروف بود. او باشیوه خاص نوازندگی گیتار (با انگشت شست) تکنیک های اجرای گیتار جز را به حد اعلای خود رساند. اجرای ملودی ها بصورت اکتاو، اجرای ملودی با حالت آکورد و ... بسیاری تکنیک های دیگر که اجرای آنها از کمتر نوازنده گیتاری بر می آید، از جمله بدعت های او در نوازندگی گیتار جز بود. Wess Montgomery - از آلبوم Incredible Jazz Guitar جو پس (Joe Pass) از دیگر بزرگان گیتار جز محسوب می شود که علاوه بر مهارت در نوازندگی، بعنوان یک آهنگساز و بداهه نواز بزرگ همواره در یادها خواهد بود. او بزرگترین اجراهای موسیقی را با افرادی چون اسکار پیترسون، الا فیتسجرالد، نیلز هننیگ (نوازنده بیس) و ... داشت. او علاوه بر آنکه اجراهای متعددی با ارکستر داشت، بعنوان یک نوازنده سولو گیتار، بی همتا و یگانه بود. Joe Pass - Autumn Leaves کارهای اولیه او از چارلی پارکر (نوازنده سکسیفون) و جانگو رینهاردت (Django Reinhardt نوازنده گیتار) تاثیر گرفته بود. اجرای ملودی هایی بسیار سریع اما روان جز از جمله ویژگیهای نوازندگی او محسوب می شود. از جو پس متدهای زیادی در نحوه نوازندگی گیتار جز، باقی مانده است. |
موضوع: موسیقی جاز
جمعه نوزدهم مرداد 1386 10:35
پدیده های دنیای جز - ۲
|
دوک الینگتون آهنگسازی برجسته با نبوغی خاص و متفاوت، جزء اولین پیشگامان استفاده از نت در موسیقی Jazz بود. او با وجود آنکه یک پیانیست تمام عیار بود، شهرت خود را با ارکستر Big Band بدست آورد. الینگتون از جمله معدود آهنگسازان زمان خود بود که بخوبی می دانست بخشهای مختلف یک موسیقی باید چگونه در کنار یکدیگر قرار بگیرند. اما مهمتر از این او قادر بود این بخش ها را بصورت جداگانه برای هر ساز را روی کاغذ بیارود، به همین علت کارهای ارکسترال او متمایز از دیگران و شهرتش بیشتر بود. تنظیماتی که او برای ارکستر انجام می داد در اکثر موارد غنی تر از آهنگ های اصلی (اغلب مربوط به نیو اورلئان) بود، دلیل آن چیزی جز استفاده درست از تعداد بیشتری ساز نبود، چیزی که دیگران توان انجام آنرا نداشتند. او معمولا از دو یا سه ترومپت، یک کورنت (Cornet)، سه ترومبون، چهار ساکسیفون، دو یا سه کلارینت، یک یا دو کنترباس، گیتار، درامز، زیلوفون و پیانو استفاده می کرد. از آنجا که او می توانست هر آنچه را که می شنود و یا خود می نوازد، روی کاغذ بیاورد، آهنگ هایش هنوز معروف و ماندگار هستند و امروزه بسیاری از هنرجویان موسیقی Jazz از آنها استفاده می کنند. از میان معروفترین کارهایش می توان به Ko Ko (بلوز دوازده میزانی)، In a sentimental mood و همچنین Anatomy of a Murder که اولین موسیقی فیلمی بود که توسط یک آهنگساز جاز نوشته شده بود، اشاره کرد. ![]() Charles Christopher "Bird" Parker 1920 – 1955 موسیقی جاز همچنان در حال رشد و توسعه بود و هر هنرمند جدید به مثابه یک سبک جدید بود. Bebop و Cool Jazz از نمونه های متمایزی بودند که می توان گفت کمتر از بلوز دارای هیجان و طرفدار بودند، شاید دلیل آن پیچیدگی و تکنیکی بودن بیش از حد ملودی این سبکها بخصوص بی باپ بود. چارلی پارکر (Charlie Parker)، باود پاول (Bud Powell)، دیزی گیلسپی (Dizzie Gillespie) از جمله نوازندگان و بنیانگذاران توانای بی پاپ بودند. با وجود آنکه اعجاز موسیقی جاز بیشتر به ساز و نحوه نوازندگی آن وابسته است، اما هرگز نباید تاثیری که خوانندگان این سبک در تاریخ این موسیقی گذاشته اند را نادیده گرفت. اجراهای فراموش نشدنی خوانندگانی مانند ماهالیا جکسون (Mahalia Jackson) و بسی اسمیت (Bessie Smith) بیانگر این واقعیت هستند. لئونارد برنشتین (Leonard Bernstein) آهنگساز و رهبر بزرگ ارکستر، در ساخت موسیقی فیلم "داستان وست ساید" بیشتر پیرو همین سبک از موسیقی بود. ماهالیا جکسون هر نوع موسیقی را دوست داشت و می توانست آنرا اجرا کند از Gospel (نوعی موسیقی مذهبی) گرفته تا بلوز و جز؛ او عقیده داشت که ریشه موسیقی جز را در آهنگ هایی که او در کودکی همراه مادرش می خوانده است می بیند. پس از آنکه سبک Jazz بتدریج محبوبیت پیدا کرد از ماهالیا جکسون برای خواندن در یک فستیوال موسیقی Jazz که قرار بود در سراسر آمریکا و اروپا انجام شود، دعوت شد. او این دعوت را پذیرفت؛ صدای او بسیار قوی و پر از احساسات بود. او با اجرای When the Saints Go Marching In ستون های سالن را به لرزه در می آورد و با خواندن Just a Closer Walk with Thee اشک را بر چشمان شنوندگان جاری می کرد. ![]() Mahalia Jackson , 1911 – 1972 بسی اسمیت از دیگر خوانندگان برجسته Jazz بود که کار خود را پیش از جکسون آغاز کرده بود. او که در یک خانواده فقیر سیاه پوست به دنیا آمده بود از دوران کودکی خواندن را آغاز کرد. استعداد ذاتی شگفت انگیزش باعث شد که دیگر خوانندگان سیاه پوست او را برای ورود به دنیای حرفه ای کمک کنند. او به ایالات جنوبی آمریکا سفر کرد و با اجراهای زیبایش در سالن های کوچک و بزرگ شهرهایی چون آتلانتا، ساوانا و ممفیس، سبک منحصر به فرد خود را به شنوندگان شناساند. کمپانی کلمبیا رکوردز با شنیدن صدای این بانوی جوان، اولین آلبوم او را در سال 1923 روانه بازار کرد. آوازهای او درباره فقر و ستم ، عشق و از دست دادن بود . در زیبایی و مهارت اجرای آواز او همین بس که بگوییم او را با عنوان ملکه بلوز می شناسند. ازخوانندگان زن سبک جز باید از بیلی هالیدی (Billie Holiday) ملقب به Lady Day، هم یاد کنیم. او دختر یک نوازنده گیتار بود که با شنیدن اجرایی از لویی آرمسترانگ و بسی اسمیت در دوران کودکی با موسیقی جز آشنا شد و با گوش دادن به موسیقی این سبک را آموخت |
موضوع: موسیقی جاز
جمعه نوزدهم مرداد 1386 10:34
پدیده های دنیای جز - ۱
|
Jazz سبکی از موسیقی است که ریشه در تفکر روحانی، موسیقی بلوز و البته Ragtime دارد. در یک بیان ساده موسیقی جاز، هنر بداهه نوازی مطابق با سبک و روحیات مختص هر نوازنده است. در واقع برخلاف موسیقی کلاسییک، نحوه اجرا و القای خصوصیات روحی نوازنده در ملودی آنقدر تاثیر پذیر است که اگر شنونده ای اجرای نسخه دوک الینگتون (Duke Ellington) از یک موسیقی مشخص را می پسندد، باید حتمآ همان نسخه را گوش کند، چرا که ممکن است نسخه ای از همان موسیقی را که دیگری اجرا کرده است به هیچ وجه نپسندد. یک نوازنده جاز، در اجرای یک آهنگ همواره تلاش می کند که سبک کارش را نمایان سازد، حتی اگر شنونده را تحت تاثیرقرار ندهد. بنابراین هر نوازنده جاز با نام و سبک منحصر به فرد خود، نقشی را در ساختن طیف گسترده این سبک از موسیقی ایفا می کند. برخی از این افراد آنچنان نوآوری هایی در سبک موسیقی Jazz پدید می آورند که به آنها پدیده های دنیای جاز گفته می شود. همانطور که بسیاری از شما می دانید، تاریخ پیدایش موسیقی جاز به شهر نیو اورلئان باز می گردد. جو کینگ الیور (Joe King Oliver) سرپرست یک گروه جاز حرفه ای و نوازنده ترومپت در این شهر بود. پس از اینکه به دلیل خشونت ملوانان نیروی دریایی در نیورلئان اجرای موسیقی جاز در آنجا ممنوع شد، تصمیم گرفت تا با گروهش به شیکاگو نقل مکان کند و در آنجا به کار مشغول شود. گروه او (Dixieland) در شیکاگو به خوبی مورد استقبال قرار گرفت و به سرعت مشهور شد. در واقع موفقیت او به اندازه ای بود که برای آوردن تعداد نوازندگان بیشتر و بزرگ کردن گروه به نیو اورلئان بازگشت؛ یکی از این نوازندگان لوییس آرمسترانگ (Louis Armestrong) جوان بود. لوییس آرمسترانگ یکی از خلاق ترین تک نوازان ترومپت تاریخ موسیقی جاز است. موسیقی او نمایانگر انرژی و قدرتی بود که شنوندگان را مجذوب خود می کرد. او برای مدت کوتاهی با کینگ الیورنواخت و پس از مدتی برای خود گروهی پنج نفره به نام The Hot Five تشکیل داد. البته بعد ها با اضافه شدن دو نفر دیگر به گروه، بالاجبار نام گروه به The Hot Seven تغییر یافت. آرمسترانگ کسی بود که شیوه نواختن به سبک Dixieland، یعنی پرداختن سه ساز به اجرای یکسان ملودی های بالا و پایین رونده و سپس بداهه نوازی تنها توسط یک ساز را کنار گذاشت، با وجود اینکه این ساز تکنواز عمومآ ترمپت خود او بود. ![]() Piano : Teddy Wilson, Clarinet : Benny Goodman , Drums : Gene Krupa لویی آرمسترانگ چهره ای بسیار سرشناس بود که شهرت جهانی اش را بیشتر به دلیل ابداع در نحوه خواندن ملودی با هجاهایی بی معنا که Jazz Scat نامیده می شد، بدست آورد. او این سبک خواندن را از تقلید نحوه نوازندگی ترومپت پایه ریزی کرد. بنی گودمن (Benny Goodman) از دیگر پدیده های موسیقی Jazz بود. یک نوازنده تمام عیار کلارینت و رهبر ارکستر که توانست لقب سلطان سوئینگ (King of Swing) را به خود اختصاص دهد. Swing سبک خاصی از موسیقی جاز است که ریتم آن با وجود مقطع بودن به راحتی توانایی ایجاد انگیزه برای حرکت و رقص در شنونده را ایجاد می کند. این خصوصیت به گودمن امکان اجراهای زنده و طولانی تری را در سالن های رقص می داد. هر چند این سبک اجرا با نواختن برای حاضرین در حالت نشسته که تا پیش از این میان گروه های جاز رایج بود کاملا متفاوت بود. حضور انبوه جمعیت در کنسرت های Goodman و موفقیت بدست آمده باعث شد او با پیانیست بسیار مشهور معاصر تدی ویلسون (Teddy Wilson) یک گروه جاز تشکیل دهد. اثر متقابل کلارینت Goodman و پیانوی Wilson کار جدیدی در موسیقی سبک جاز بود و باعث معروفیت هر دوی آنان شد. این دو نفر اولین گروهی بودند که بعنوان دو حرفه ای موسیقی جاز ترکیبی را در آمریکا پایه ریزی کردند. این سبک جدید موسیقی به حدی مورد استقبال عموم قرار گرفت که دولت آمریکا مسئولیت و هزینه فرستادن آنها به یک تور در سراسر اتحاد جماهیر شوری را تقبل کرد. تا آن زمان موسیقی جاز عمدتا به صورت بداهه اجرا می شد، به این معنا که از ملودی هایی پایه ای برای بسط و گسترش موسیقی استفاده می کردند و این تنها مهارت نوازندگان بود که در موسیقی اجرا شده اعجاز می آفرید. در ابتدا نوازندگان مشهور جاز برای اجرا از توانایی های ذاتی خود بهره می جستند. اما با محبوب شدن موسیقی جاز در بین مردم، نوازندگان متوسط برای تقلید از سبک بزرگان ، به نت نیاز داشتند. تا آن زمان بسیاری از نوازندگان جاز بدون نت و از طریق شنیداری می نواختند. در این مرحله بود که آهنگسازان موسیقی جاز به تکاپو افتادند، آنها باید ماهیت موسیقی را درک کرده و آن را به صورت نت پیاده می کردند |








Jelly Roll Morton - Boogie Woogie Rag 





